سوالات متداول

سوالات متداول


خال ها ضايعات پوستي مسطح يا برجسته پوست هستند كه ناشي از به هم خوردن تركيب طبيعي بافت هاي پوست ناشي از افزايش يا عملكرد غير طبيعي سلولهاي رنگدانه ساز پوست هستند. در حقيقت خال يك تنوپلاسم خوش خيم سلولهاي رنگدانه ساز است. خال هاي مادر زادي در موقع توليد ممكن است بسيار كمرنگ باشند و به همين دليل ممكن است مورد توجه واقع نشوند.خالها ضايعه ها خوش خيم هستند ونياز به اقدام درماني ندارند.

انواع خال ها :

به طور كلي خال ها به دو گروه بزرگ تقسيم مي شوند:

الف- خال هاي اكتسابي: اكثريت خال ها اكتسابي هستند و به طور طبيعي حدود 80 درصد مردم داراي يك يا چند خال ملانوسيتي هستند مي باشند. اين خال ها بيشتر در دوران كودكي و بلوغ ايجاد مي شوند و پس از سن 35 سالگي پيدايش خال جديد كمتر ديده مي شود. يك فرد سفيد پوست به طور طبيعي در سنين متوسط عمر داراي حدود 20 تا 40 عدد خال است كه كاملا طبيعي است.

خال ها معمولا ابتدا ضايعات قهوه اي رنگ مسطح و صاف شبيه كك مك است (خال جانكشنال) و با گذشت زمان بزرگتر، كم رنگ تر و برجسته مي شود (خال مركب يا خال داخل درمي). همچنين ممكن است در سطح بعضي خال ها موهايي رشد كند. البته بعضي خال ها ممكن است به همان شكل اوليه باقي بماند و تغييري نكند. بعضي خال ها در سنين جواني، هنگام حاملگي، در دوران بلوغ يا در اثر تزريق ACTH تيره تر و بزرگتر مي شود و برخي اوقات خال هاي جديد ممكن است بروز كند.

ب- خال هاي مادر زادي: حدود يك درصد نوزادان، در موقع تولد دچار اين نوع خال هستند. اين نوع خال ها مي تواند در اندازه هاي كوچك، متوسط و بزرگ باشد. خال هاي بزرگ، قطري بالاتر از 20 سانتيمتر دارند و ممكن است گاهي به اندزه اي بزرگ باشند كه قسمتي يا تمامي تنه يا اندام را دربر گيرند. اين نوع خالها در قسمت تحتاني پشت و در ناحيه ران ها ديده مي شوند و 4 تا 6 درصد خطر ايجاد سرطان بدخيم پوست يعني ملانوم در آنها وجود دارد. خال هاي مادر زادي در موقع تولد ممكن است بسيار كمرنگ باشند و به همين دليل ممكن است مورد توجه واقع نشوند. خال هاي ملانوسيتي مادر زادي كوچك و متوسط معمولا سرعت رشد كمتري تسبت به سرعت رشد شير خواران دارند و بنابراين با گذشت زمان كوچك مي شوند. در موقع بلوغ اين خالها تيره تر شده و موهاي خشن روي آنها رشد مي كند.

خال هاي ديگري نيز در بدن وجود دارد كه برخي از انواع آنها شامل موارد زير است :

خال هاله دار : اين نوع خال حاشيه اي از پوست سفيد به پهناي 25 ميليمتر در اطراف دارد و بيشتر در حوالي بلوغ ديده مي شود. شايع ترين محل اين نوع خال در پشت مي باشد. واكنش هاي ايمنولوژيك مي توانند باعث بي رنگ شدن اطراف خال و حتي باعث كنترل و از بين بردن خال گردند. اگر چه اين نوع خال در افراد جوان نيازي به پيگيري ندارد ولي در افراد مسن تر بايستي ملانوم بدخيم را در نظر گرفت و در صورت هر گونه شك بايستي اقدام به نمونه برداري نمود.

خال آبي : برجستگي آبي رنگ با سطح صاف و اندكي برجسته با قطر كمتر از يك سانتيمتر است كه شايعترين محل آن در اندام ها يا كفل و صورت است. يك نوع آن احتمال بدخيمي دارد. در صورتيكه از نظر زيبايي مسئله ساز باشد مي توان آن را به وسيله جراحي خارج كرد. اين خالها بايد به صورت عمقي و تا لايه چربي زير جلدي برداشته شوند تا عود نكنند.

خال ديسپلاستيك :اين خال هاي غير عادي و بدشكل در 2 تا 5 درصد جوانان و بالغين ديده مي شوند اين خال ها، قطري بيش از 5 ميليمتر دارند و داراي حاشيه اي نامنظم هستند و درجاتي از التهاب و تغيير رنگ در آنها ديده مي شود. اهميت اين خال ها از لحاظ استعداد بيشتر آنها براي تبديل به ملانوم بدخيم است و به مجرد هر گونه تغييري بايد اين خالها را برداشت.

ساير ضايعات رنگي پوست كه در تشخيص افتراقي خال مورد توجه هستند : كك مك شبيه خال اكتسابي جانكشنال است ولي برخلاف خال به ندرت اندازه آنها بيشتر از چند ميليمتر مي شود و بعضي مواقع ممكن است به هم متصل شوند. اين ضايعات در اثر تماس با نور خورشيد تير ه تر شده و ممكن است در زمستانها پاك شوند و برخلاف خال كه تمام نقاط بدن ممكن است باشد، كك مك فقط در نواحي روباز بدن كه در معرض آفتاب هستند مانند صورت و گردن ديده مي شوند.

گاهي ضايعاتي به صورت لكه هاي قهوه اي روي مچ دستها، پشت دستها، ساعد و صورت ظاهر مي شوند كه به آنها لكه هاي آفتابي يا لكه هاي سني مي گويند. همچنين ضايعات برجسته زگيلي شكل روي صورت يا تنه ممكن است ديده شود كه اينها خال نيستند و توسط متخصص پوست تشخيص داده مي شوند.

آيا خال ها را بايد برداشت ؟ حقيقت اين است كه اكثريت خال ها و لكه هاي پوستي خوش خيم هستند و خطر ابتلا به سرطان پوست در آنها بسيار كم است.

هر خالي كه داراي يك يا چند نماي غير معمول باشد مانند عدم تقارن ضايعه و نامنظم بودن حاشيه و يكنواخت بودن رنگ خال و يا اندازه آن بيش از هفت ميليمتر بايد برداشته شود. خال هايي كه در سنين بالا به رشد خود ادامه مي دهند و يا دچار تيره رنگي و تغيير شكل مي شوند را بايد برداشت.

قبلا بعضي از پزشكان توصيه مي كردند كه خال هايي كه در معرض اصطكاك يا تحريك مداوم هستند مثل خالهايي كه در ناحيه ريش آقايان هستند يا خالهايي كه در ناحيه كمربند يا آرنج قرار دارند به علت اينكه احتمال بدخيم شدن دارند برداشته شود كه امروزه چنين اعتقادي وجود ندارد. بعضي خال ها بد منظره و ناخوشايند هستند و بيمار از لحاظ زيبايي و يا به اصرار اطرافيان جهت عمل جراحي خال صورت مراجعه مي كنند كه برداشتن خال در اين موارد بايد با دقت و رعايت اصول جراحي جهت باقي نماندن يا به حداقل رساندن خطر جوشگاه عمل انجام شود.

هر لكه، خال يا ضايعه پوستي كه به طور ناگهاني دچار تغييرات در اندازه، شكل و يا رنگ شود يا دچار خونريزي، خارش، درد يا زخم شود بايستي توسط پزشك مورد بررسي قرار گيرد. ممكن است متخصص پوست به بيمار اطمينان بدهد كه خال مورد نظر خطرناك نيست و نيازي به عمل يا نمونه برداري ندارد و يا اين كه پزشك اقدام به نمونه برداري يا برداشتن ضايعه كند و در صورتي كه مشخص شود كه خال تغييرات بدخيمي دارد بر حسب عمق و پيشرفت ضايعه بايستي با حاشيه مشخصي ضايعه به طور كامل برداشته شود و جهت پاتولوژي فرستاده شود.

اگر بعد از برداشتن خال، مجددا عود كرد حتما بايستي به پزشك مراجعه كرد احتمالا اسكار بعد از عمل خال، بستگي به مهارت پزشك و نوع ترميم پوست بيمار دارد بعضي از افراد مستعد تشكيل پوست اضافه در محل عمل جراحي هستند و در بعضي نقاط بدن خطر تشكيل جوشگاه محل عمل زيادتر است. در مورد خال هاي بزرگ روشهايي وجود دارد كه باعث محو كردن كامل خال نمي شود ولي از نظر ظاهري وضعيت بهتري به وجود مي آورد مثل لايه برداري (پيلينگ)، درم ابرژن و ليزر كه باعث كم رنگ تر شدن خال ميشوند ولي معمولا موقت بوده و خطر ابتلا به سرطان (ملانوما) را كم نمي كند.

ملانوم بدخيم : اين سرطان بدخيم ترين سرطان پوست است. اگر چه ملانوم بدخيم فقط 5 درصد سرطانهاي پوستي را تشكيل مي دهد، اما شايعترين علت مرگ در اثر بيماريهاي پوستي است. شيوع ملانوما در دهه هاي اخير رو به افزايش بوده به طوري كه در دنياي صنعتي به عنوان يك سرطان شايع مطرح است و در زنان پس از سرطان ريه مرتبه دوم را كسب كرده است. ملانوم در دوران كودكي و نوجواني نادر بوده و سن شايع آن 60 سالگي است.

در حال حاضر علت اصلي ملانوم ناشناخته است ولي فاكتورهاي متعددي از قبيل فاكتورهاي ژنتيكي، تابش اشعه ماورا بتفش و تماس هاي محيطي در بيماري دخيل است. استفاده از منابع مصنوعي توليد اشعه ماورا بنفش و لامپ هاي نوساني نيز به عنوان فاكتورهاي مساعد كننده محسوب مي شوند. اشعه آفتاب نقش عمده اي در ايجاد ملانوم دارد. بهترين فاكتور محيطي در علل ايجاد ملانوم، اشعه آفتاب است، نوع اشعه بيشتر از نوع اشعه ماورا بنفش نوع B است. تابش متناوب ولي شديد آفتاب به ويژه در كودكي كه منجر به آفتابسوختگي مي شود، فرد را مستعد ابتلا به ملانوم مي كند.

ارتباط خال ملانوستيك و ملانوم بدخيم : درباره سرطاني شدن خال هاي ملانوستيك مطالعاتي در سراسر جهان انجام شده است. حدود 25 تا 50 درصد ملانوم ها روي خالهاي ملانوستيك اكتسابي ايجاد مي شود ولي از آنجا كه هر انسان بالغ 20-30 خال اكتسابي دارد در مقايسه با شيوع ملانوم بدخيم مي توان گفت كه اغلب خال هاي اكتسابي در شرايط معمولي، سرطاني نمي شوند. دو گروه از خالهاي ملانوستيك بيشتر خطر سرطاني شدن دارند كه از اين خالها همان خال هاي مادرزادي يا خال هايي است كه در موقع تولد وجود دارد. هر خال مادرزادي اعم از كوچك و بزرگ مي تواند به سرطان تبديل شود اما اين خطر در خالهاي خيلي بزرگ مادرزادي به خصوص خالهايي كه قسمت وسيعي از تنه را پوشانده اند بيشتر است. گروه دوم نيز خالهاي ديسپلاستيك است كه قبلا توضيح داده شد.

به طور كلي خطر ايجاد ملانوم بدخيم در نژاد سفيد پوست، افرادي كه تماس بيش از حد با نور خورشيد دارند، حساسيت به نور خورشيد، ضعف سيستم ايمني، سابقه ملانوم جلدي يا وجود سابقه ملانوم در خانواده، بيشتر از گروه هاي ديگر است.

در خاتمه اين كه خالها داراي انواع گوناگوني هستند ودر تشخيص آنها حتما بايد به ملانوم بدخيم توجه داشت، خال اصولا خوش خيم است و به جز خالهاي مادرزادي و خالهاي غير كلاسيك (ديسپلاستيك)، ساير خالها اغلب بدون خطر هستند، در صورت هر گونه تغييري در اندازه، رنگ، قوام سطحي خال و پيدايش درد، خارش و خونريزي حتما بايد مورد توجه قرار گيرد و در صورت بروز هر يك از تغييرات فوق بايستي به متخصص پوست مراجعه شود كه در صورت شك پزشك به بدخيمي خال، نمونه برداري يا برداشتن ضايعه انجام خواهد گرفت.

استفاده از كرمهاي ضد افتاب هردو تا سه ساعت, با غلظت كافي و مناسب مي تواند پوشش محافظتي خوبي در برابر آفتاب به شمار رود اما اعتماد كامل به آنها جايز نيست.
امروزه آثار زيان آور پرتوي فرابنفش نورخورشيد بر روي پوست انسان به صورت پيري زود هنگام و بروز سرطانها شناخته شده است و كرمهاي ضدآفتاب پوشش هاي محافظتي ساده و در دسترسي هستند كه مي توانند تاثير اين پرتو را بر روي پوست كم كنند اما بعضي ها با وجود آنكه از مقدار كافي آن هم استفاده نمي كنند, ساعتها در ساحل دريا يا فضاي باز در مقابل آفتاب مي خوابند يا آمد و شد مي كنند.
اشعه هایی كه به زمین می رسند از سه جزء تشكیل شده اند :

نور قابل رؤیت ( 50 در صد ) ، اشعه مادون قرمز ( 40 در صد ) و اشعه ماوراء بنفش ( 10 در صد ). اشعه ماوراء بنفش یعنی عامل اصلی آسیب رساندن به پوست از طیف های مختلفی تشكیل شده است كه مهم ترین آن ها اشعه های UVA وUVB هستند .
با توجه به اینکه تمام قسمتهای بدن به اشعه آفتاب حساس است، لازم است صورت، دستها، پاها و مناطقي از بازوها كه در آقايان باز هستند با غلظت مناسبي از كرم يا لوسيون ضد آفتاب پوشيده شوند.
مقدار مناسب كرم براي صورت، معادل نصف قاشق چايخوري و درنهايت يك بند انگشت است.


امروزه با توجه به رواج استفاده از لباسهاي باز و كوتاه در كودكان و همچنين مراجعه به استخرهاي روباز در فصل تابستان، حملات آفتاب سوختگي در دوران كودكي بخصوص آنهايي كه پوستي روشن دارند, مي تواند زمينه ساز بدترين نوع سرطان پوست يا ملانوم بدخيم در بزرگسالي باشد.
با آنكه كشورما كشوري آفتابي است اما به نظر مي رسد اغلب مردم آگاهي كافي از آثار زيان بخش آفتاب ندارند يا به محافظت از آن اهميت نمي دهند, اين امرمتاسفانه موجب شيوع ملانوم بدخيم در ايران شده است.


در پاسخ به اين سوال كه آيا محافظت دائمي از نور آفتاب مانع توليد ويتامين «دي» ضروري در بدن و بروز پوكي استخوان نمي شود؟
می توان گفت: فعاليت هورموني بدن انسان آنچنان منظم است كه قرار گرفتن دقايقي كوتاه آنهم تنها صورت و پشت دستها براي توليد ويتامين «دي» در بدن بزرگسالان كفايت مي كند و در صورت تامين غذاي كافي و مناسب, جاي نگراني نيست اما بيشتر نگراني ما در شيرخواران و سالمندان است.
علاوه بر لزوم استفاده از لبنيات و ماهي در سالمندان، در اين گروه و همچنين نوزادان دريافت جبراني ويتامين «دي» به صورت قرص, شربت يا قطره ضروري است.
مقدار اشعه فرابنفش لامپهاي مهتابي يا صفحات نمايشگر رايانه ناچيز بوده و اگر در برابر آفتاب محافظت شود, در اين موارد نگراني وجود نخواهد داشت.
باید دقت کرد که كرمهاي ضد آفتابي كه در ورزش اسكي و همچنين در كودكان استفاده مي شود، متفاوت است و توصیه می شود، كرم هاي ضد آفتابي با توجه به جنس, سن و نوع پوست تجويز شود و به همين دليل افرادي كه از اين كرمها استفاده مي كنند آنرا به ديگران معرفي نكنند زيرا برخي افراد به دليل پوست حساس به كرمهاي فاقد مواد معطر يا رنگي نياز دارند.
به طور کلی در کاربرد صحیح کرم های ضد آفتاب نکات زیر قابل توجه است:
1 از هر گونه مواجهه غیر ضروری با نور آفتاب خودداری كنید . سعی كنید بین ساعت های 10 صبح تا 3 بعد از ظهركه بیشترین میزان اشعه مضر آفتاب وجود دارد ( به خصوص در فصل تابستان ) از خانه یا محیط های سربسته خارج نشوید . سعی كنید در سایه حركت كنید و از مكان هایی كه نور آفتاب به طور مستقیم می تابد عبور نكنید .
2 با روش های مختلف، جلوی تابش نور آفتاب به پوست را بگیرید. مثلاً لباس های آستین دار و جوراب های ضخیم بپوشید. وقتی می خواهید از جایی عبور كنید كه آفتاب مستقیم می تابد، می توانید اگر مجله و یا چیزی مشابه آن را در دست دارید جلوی صورت خود بگیرید . حتی خانم هایی كه چادر می پوشند، با دقت آن را مقابل صورت قرار دهند. در مورد دست ها نیز بهتر است دستكش بپوشید و یا آن ها را زیر چادر نگه دارید. داخل خانه یا جاهایی كه پوشش كامل ندارید به هیچ وجه در مقابل نور مستقیم آفتاب قرار نگیرید و از سایبان، چتر، و یا كلاه های لبه دار استفاده كنید. استفاده از این كلاه، به ویژه برای افرادی كه در مزارع كار می كنند، بسیار مهم است. اندازه لبه این كلاه ها، باید حداقل5/7 سانتی متر باشد .
3 هر روز به طور مرتب از فرآورده های ضد آفتاب استفاده كنید. به نوشته های روی جعبه این فرآورده ها دقت كنید و عدد مربوط به عیار حفاظتی یا
SPF را بخوانید؛ این عدد باید حداقل برابر15 باشد . حتی در فصل زمستان و در هوای ابری و حتی در مواقعی كه در منزل هستید نیز از ضد آفتاب استفاده كنید.
4 از برنزه كردن پوست بپرهیزید و كمتر حمام آفتاب بگیرید. از رفتن به سالن های مخصوص برنزه كردن پوست كه از اشعه مصنوعی فرابنفش
A برای این كار استفاده می كنند خودداری كنید. در صورتی كه خیلی تمایل دارید كه رنگ پوستتان برنزه باشد ، از كرم های مخصوص برنزه كردن استفاده كنید تا ضمن در امان ماندن از اشعه آفتاب رنگ دلخواهتان را نیز به دست آورید؛ البته استفاده از این كرم ها نیز بی ضرر نیست.
5 از آموزش به دیگران غافل نباشید، به خصوص به كودكانتان یاد بدهید كه از آفتاب دوری كنند. دوران كودكی، مهم ترین سن از نظر دریافت اشعه مضر آفتاب است و بسیاری از عوارض آفتاب كه در سنین میانسالی و پیری ظاهر می شود به ویژه یكی از سرطان های بسیار خطرناك پوست به نام ملانوم بدخیم، حاصل تماس با آفتاب در سنین كودكی است. كودكان به دلیل فعالیت بیشتر و بازی های خاص این دوران كودكی، بیشتر در معرض تابش آفتاب قرار می گیرند؛ لذا از پوشاندن لباس های بدون آستین به آن ها، به خصوص در فصل تابستان ، خودداری كنید و آنها را به استفاده از كلاه عادت دهید. آموزش به كودكان در زمینه دوری از آفتاب و استفاده از ضد آفتاب ها اهمیت زیادی دارد. به دیگر افراد بزرگسالی كه نسبت به این مساله آگاهی ندارند هشدار دهید و آن ها را از خطرهای آفتاب آگاه سازید .


استفاده از ضد آفتاب برای جلوگیری از سرطان پوست و پیری زودرس و دیگر آثار مخرب آفتاب ضروری است. در حقیقت، استفاده از یك ضد آفتاب مناسب میزان تأثیر اشعه ماوراء بنفش را بر روی پوست كاهش می دهد و علاوه بر جلوگیری از آثار دیررس آفتاب مثل سرطان ، از آثار زود رس آن مثل آفتاب سوختگی، قرمزی و تیره شدن پوست نیز می كاهد . در صورتی كه به طور مرتب از ضد آفتاب استفاده كنید، احتمال ایجاد لكه های پوستی به ویژه روی صورت بسیار كمتر می شود. همچنین، ضد آفتاب به دلیل جلوگیری از تخریب الیاف پروتئینی پوست، یعنی كلاژن و الاستین، از پیر شدن پوست و افتادگی آن ، پیشگیری می كند .


به طور كلی، دو نوع ضد آفتاب وجود دارد: ضد آفتاب های فیزیكی و ضد آفتاب های شیمیایی . در ساختمان ضد آفتاب های شیمیایی، از موادی مانند
PABA ، سالیسیلات ها و سینامات ها كه جلوی اشعهUVB را می گیرند و بنزوفنون ها و دی بنزوئیل متان ها كه جلوی اشعهUVA را می گیرند، استفاده می شود . البته گاهی پیش می آید كه افراد به یكی از این مواد حساسیت دارند و استفاده از این مواد موجب قرمزی و خارش پوست صورت آن ها می شود. در ساختمان ضد آفتاب های فیزیكی، از موادی مانند اكسید روی و دی اكسی تیتانیوم استفاده می شود كه احتمال حساسیت به آن ها بسیار اندك است . توصیه ما این است كه برای كودكان و نیز در افراد مبتلا به بیماری های پوستی خاص كه پوست آن ها تحریك پذیر است ، از ضد آفتاب های فیزیكی استفاده شود .


به چند نكته بر روی برچسب ضد آفتاب دقت كنید : شماره
SPF آن باید حداقل 15 یا بالاتر باشد . مقاوم و یا عایق در برابر آب باشد . ضد تعریق و شست شو باشد . جلوی اشعه هایUVA و UVB را بگیرد . تاریخ مصرف آن نگذشته باشد . ساخت یك شركت معتبر باشد و تقلبی نباشد .


توصیه می كنیم انتخاب ضد آفتاب مناسب برای پوست خود را به یك متخصص پوست واگذار كنید ؛ چون هر نوع ضد آفتابی برای هر پوستی مناسب نیست . به عنوان مثال ، برای پوست های مستعد به آكنه ( جوش غرور جوانی ) و چرب ، باید از ضد آفتاب هایی استفاده كر دكه حداقل چربی را داشته باشند یا به اصطلاح
oil free باشند . كیفیت برخی محصولات خارجی بسیار خوب است ( البته نه همه آنها ) و البته قیمت بالایی هم دارند ، با توجه به اینكه ضد آفتاب را باید به طور مداوم استفاده كرد و با توجه به اینكه شركت های مختلفی در كشورمان ضد آفتاب های متنوع و بعضاً با كیفیت های قابل مقایسه با انواع خارجی تولید كرده اند برای اكثر خانواده ها استفاده از ضد آفتاب های ایرانی تایید شده توسط متخصصان پوست اقدامی مقرون به صرفه و مناسب است . تجربه خود شما در انتخاب ضد آفتاب هم بسیار مهم است. ضد آفتابی كه مثلاً برای دوست شما بسیار مناسب است می تواند برای شما مضر باشد. ممكن است شما یك ضد آفتاب خوب و با قیمت بالا تهیه كنید ؛ اما هنگام استفاده احساس راحتی نكنید مثلاً احساس گرمی و خفكی داشته باشید یا به آن حساسیت داشته باشید و پوستتان قرمز شود یا خارش پیدا كند . از همه مهم تر اینكه ممكن است صورت شما هنگام مصرف آن جوش بزند . همه اینها ، علل خوبی برای عوض كردن ضد آفتاب است . آنقدر تجربه كنید تا نوع مناسب را برای پوست خود بیابید.


استفاده از ضد آفتاب در دوران كودكی حتی مهم تر از جوانی است ؛ بنا بر این كودكانتان را به مصرف آن عادت دهید . هر روز باید از ضد آفتاب استفاده كنید و حتی در فصل زمستان و در هوای ابری نیز آن را ترك نكنید در صورتی كه در فصل زمستان یا در هوای ابری هستید و كارتان در خانه و محلی است كه نور مستقیم آفتاب وجود ندارد ، مصرف یك بار در روز ضد آفتاب كافی است ؛ اما در صورتی كه در بیرون خانه و در هوای آفتابی قرار دارید هر 3 تا 4 ساعت ضد آفتاب مصرف كنید. در مصرف ضد آفتاب صرفه جویی نكنید . به دلیل گرانی قیمت ، بعضی از مصرف كنندگان فقط پوست خود را كمی چرب می كنند كه این كافی نیست برای صورت باید حدود نصف قاشق چای خوریی معادل یك بند انگشت ضد آفتاب استفاده كرد . ضد آفتاب فقط مخصوص صورت نیست و باید به هر قسمت از پوست كه روباز باشد مانند گردن ، گوش ها و پشت دست ها مالیده شود . ضد آفتاب را مستقیماً روی پوست بمالید و كرم دیگری مثل لوازم آرایش را زیر آن مصرف نكنید. توصیه می شود ضد آفتاب حداقل 15 تا 30 دقیقه قبل از بیرون آمدن از خانه و تماس با آفتاب مصرف شود . بهتر است ضد آفتاب نزدیك چشم مالیده نشود به ویژه اگر ورزش یا فعالیت زیادی می كنید ؛ زیرا مواد شیمیایی ضد آفتاب می توانند موجب تحریك چشم شود. برای محافظت از پوست دور چشم خود (برای پیش گیری از آب مروارید) بهترین راه استفاده از عینك مقاوم در برابر اشعه ماوراء بنفش (
UV) است.


نكته آخر و مهم تر از همه آن كه مصرف ضد آفتاب به این معنی نیست كه می توانید بدون هیچ اشكالی مقابل آفتاب بروید. چنین فكری باعث می شود كه ضرر ضد آفتاب بیش از نفع آن شود بنا بر این باید ضمن استفاده مرتب از ضد آفتاب، از نور مستقیم آفتاب نیز دور بود و سایر روش های مقابله با آفتاب مانند لباس پوشیدن و استفاده از كلاه و سایه بان و غیره را نیز فراموش نكرد. البته اثرات مفید نور آفتاب برای ساختن ویتامین
D نیز نباید دور از نظر بماند اما لازم به ذكر است كه مقدار ویتامینD لازم با رژیم غذایی مناسب قابل دستیابی است و اگر از رژیم غذایی مناسب استفاده شود كمبود آن مشخص نخواهد شد.

معمولا سه نوع ضایعه موضعی هیپرپیگمانته در سفید پوستان شایع است که عبارتند از کک مک، لنتیگوی جوانی و لنتیگوی آفتابی که هر 3 نوع ضایعات از نظر اندازه، نحوه توزیع و نمای بالینی شبیه یکدیگرند ولی از نظر سن شروع، سیر بالینی و ارتباط با نور آفتاب با یکدیگر متفاوت هستند.
لنتیگوهای آفتابی که موضوع مورد بحث ما هستند. لكه هاي قهوه اي يا خرمايي رنگ كه در نواحي باز پوست بدن پديد مي آيد نتيجه سالها برخورد با آفتاب است. سلولهاي سازنده رنگدانه در اين نواحي فعالتر مي گردند. در عين حال كه اين لكه ها شبيه خال هستند خيلي بزرگ و نا منظم ترند و رنگشان تيره تر و نا برابر است. از نظر اندازه 5/0 تا 3 سانتي متر و گاهي بزرگتر هستند.

لكه ها عموما به نام لكه هاي سني يا خال هاي سني ناميده مي شود زيرا با بالا رفتن سن پديد مي آيند. در ابتداي ظهور اندازه آنها كمتر از mm5 است. سطح ضايعات همسطح يا كمي فرو رفته است و ممكن است با چين و چروك پوست از يكديگر جدا شده باشند. ضايعات كهنه تر معمولا قهوه اي تيره يا قهوه اي سياه هستند.
اين ضايعات بتدريج بزرگتر و بيشتر مي شوند. اگر چه اين لكه ها در عوام به لكه هاي كبدي معروفند ولي هيچگونه تظاهري از يك بيماري داخلي نيستند.
با افزایش سن، تعداد و اندازه آنها بیشتر می شود و تقریبا 75% افراد سفید پوست با سن بیشتر از 60 سال یک یا چند عدد از این ضایعات را دارند.
لنتیگوها ممکن است ظاهر لکه لکه ای داشته باشند ولی کناره های آنها باید کاملا واضح و مشخص باشد. این ضایعات غالبا بدون علامت هستند ولی ممکن است از نظر زیبایی ظاهری مایه نگرانی بیمار شوند.

بهترین روش پیشگیری از لنتیگوهای آفتابی، محافظت از پوست در برابر آفتاب است که با اقداماتی نظیر اجتناب از آفتاب، پوشیدن کلاه و لباسهای مناسب و استفاده از ضد آفتاب انجام می شود.

براي جلوگيري از پيدايش بيشتر لكه ها هر وقت بيرون از خانه يا جلو آفتاب مي رويد بايد پوستتان را با ضد آفتاب با SPF 15 يا بيشتر حفاظت كنيد.ممكن است فرآورده هاي بي رنگ كننده كه حاوي هيدروكينون هستند لكه هاي موجود را روشنتر كنند اما اين راه كمتر موفقيت آميز است. يكي از درمانهاي ساده اين لكه ها كرايوسرجري است. اين روش غالبا موثر است.

* ليزرها در درمان انواع اين لكه ها موثر است. ليزرهايي كه به طور اختصاصي بر رنگدانه ها اثر مي كند، مي تواند باعث بهبودي واضح با عوارض بسيار كم شود و از طرف بيمار هم به خوبي پذيرفته مي شود. ليزرهاي رايج در درمان اين لكه ها شامل ليزر Nd:YAG، ليزر Diod 532 nm, Krypton است.

* تري كلرواستيك اسيد :در درمان لكه هاي سني اثر بخشي كمتر از كرايوتراپي دارد. ولي افراد با پوست تيره توصيه مي شود كه از TCA استفاده شود چون عوارض جانبي كمتري نسبت به آن دارد و خطر درد و هيپوپيگمانتاسيون ندارد.
ضایعات موجود از نظر تغییراتی که در طول زمان پیدا می کنند باید تحت نظر گرفته شوند. ضایعاتی که ثبات دارند و دچار تغییر نمی شوند، نیازی به درمان ندارند. گر چه ممکن است بیمار به دلیل زیبایی ظاهری در صدد درمان بر آید.

محلولهای هیدروکینون، ترتینوئین، کرم آزلائیک اسید و کرمها و لایه بردارهای گلیکولیک اسید، همگی در کاهش هیپرپیکمانتاسیون طی چند هفته تا چند ماه با ارزش هستند. کرایوسرجری (سرما جراحی) ظریف نیز موثر است ولی به تجربه نیاز دارد.
نکته مهم در درمان این ضایعات خصوصا در مورد شاغلین خاص مثل باغبانان، کشاورزان، راننده ها یا موتورسواران و … این است که هر لنتیگویی که دارای ناحیه موضعی از افزایش یا کاهش رنگدانه باشد و کناره هایش نامنظم شود و یا به صورت موضعی ضخیم شود، باید بیوپسی شود.

يكي از بيماريهاي شايع دوران جواني آكنه يا غرور جواني است كه حدود 80-70% شيوع دارد. گرچه اين بيماري بر سلامتي انسان اثري ندارد ولي آثار آن بر چهره، باعث مختل شدن زندگي و فعاليت فرد شده و حتي باعث افسردگي و اضطراب مي شود.

بنابراين تقاضا براي درمان اين بيماري با پيشرفت زندگي رو به فزوني است چرا كه در قديم الايام اين بيماري را مختص سنين جواني مطرح كرده و بدون درمان رها مي كردند ولي همانطور كه مي دانيم هر گونه التهاب مي تواند عوارض خاص خود از جمله لكهاي تيره، اسكارهاي فرو رفته يا برآمده اي به همراه داشته باشد كه آثار آن بر چهره بركيفيت زندگي فرد تاثير گذار است.

از طرفي بسياري بيماران معتقدند درمان آكنه سودي نداشته و آن را نيمه كاره رها مي كنند، در حاليكه بايد بدانيم درمان آكنه طولاني مدت است و حتي گاهي سالها طول مي كشد و دانستن اين نكته ضروري است كه درمان آكنه حداقل 6 ماه بايد انجام شود. از طرف ديگر آكنه ممكن است از نظر ديگران خفيف و نامشخص باشد ولي با اين حال براي خود فرد بسيار قابل توجه بوده و باعث خجالت و حتي عصبي شدن او مي گردد. لذا نمي توان اين افراد را با اين توصيه كه بيماريشان كم اهميت است، راضي كرد و بايستي به تقاضاي آنها براي درمان پاسخ گفت. جهت درمان آكنه ابتدا بايد طبقه بندي آن را بدانيم. آكنه بر اساس شدت به انواع زير طبقه بندي ميشود.

آكنه خفيف : به صورت جوشهاي زير پوستي يا ضايعات التهابي خفيف مشخص مي شود.

آكنه متوسط : با تعداد بيشتر جوشهاي زير پوستي، جوشهاي عميق تر و گاهي چركي مشخص مي شود ولي اين ضايعات اسكار مشخصي به جاي نمي گذارند.

آكنه شديد : با ضايعات چركي و عميق با تعداد زياد و التهاب و جوشگاه (اسكار) مشخص مي شود.

آكنه خيلي شديد : با جوشهاي كنار هم فراوان كه حتي گاهي با مجاري عميق به هم متصل شده و جوشهاي عميق و ملتهب و اسكار مشخص ميشود.

همكاري بيمار در درمان موفق آكنه پارامتر مهمي است كه پزشك بايد جهت رضايت بخش بودن درمان آن را در نظر بگيرد. در درمان آكنه خفيف، استفاده از تركيبات موضعي كافي است. با مصرف اين تركيبات مي توان از پيدايش ضايعات جديد نيز پيشگيري كرد. از انواع اين تركيبات موضعي مي توان رتينوئيدها را نام برد. گرچه بايد متذكر شد كه در ابتداي درمان، تحريك پوست و تشكيل جوشهاي چركي ممكن است ديده شود ولي بيمار نبايد مايوس شود و درمان بايد ادامه پيدا كند. از انواع تركيبات موضعي موثر در درمان آكنه خفيف مي توان به ترتينوئين، آداپالن، تازاروتن، آزلائيك اسيد، ساليسيليك اسيد و آلفاهيدروكسي اسيد اشاره كرد.

در بعضي موارد از سوزاندن كومدونها و جوشهاي زير پوستي يا خارج كردن آنها مي توان كمك گرفت. ولي در صورتيكه بيمار غير از جوشهاي زير پوستي، چند ضايعه چركي نيز داشته باشد. مي توان از يك آنتي باكتريال موضعي هم كمك گرفت. بايد متذكر شد كه تركيبات آنتي باكتريال موضعي حتما بايد روزانه 2 بار مصرف شود.

عوامل آنتي باكتريال مثل بنزوئيل پراكسايد، آزلائيك اسيد و آنتي بيوتيكهاي موضعي مانند كليندامايسين و اريترومايسين در درمان اين نوع جوشها مفيد است و مصرف مداوم آنها ميزان التهاب و تعداد ضايعات را كاهش قابل توجهي مي دهد. مدت زمان مصرف آنتي بيوتيكهاي موضعي 4-3 هفته است و در صورت تركيب شدن با بنزوئيل پروكسيد اثر بخشي آن بيشتر شده و مقاومت باكتريها كاهش مي يابد.

در صورتيكه بيمار ضايعات با شدت بيشتري داشته باشد، درمان خوراكي براي او توصيه ميشود، خصوصا در بيماراني كه اسكار آكنه از نظر ظاهري و رواني بر فرد تاثير گذار است و يا افراديكه دچار لك تيره در محل جوش مي شوند و يا شانه پشت و قفسه سينه آنها درگير است. درمانهاي خوراكي شامل آنتي بيوتيكها، درمانهاي هورموني و رتينوئيدهاي خوراكي (ايزوترتينوئين) هستند.

با توجه به اين موضوع كه عامل آكنه چند فاكتوري است و عدم تعادل هورموني، استرس، چربي پوست و ژنتيك در بروز آن نقش دارند، درمان آكنه خصوصا در خانمها بايد پس از بررسي كامل از لحاظ هورموني انجام پذيرد. بعلاوه بايد به آنها متذكر شد كه بعضي آنتي بيوتيكها با داروهاي جلوگيري كننده حاملگي تداخل دارند و باعث افزايش شانس بارداري ميشوند، لذا در صورت مصرف آنتي بيوتيكها جهت پيشگيري از بارداري با پزشك متخصص زنان و زايمان مشاوره انجام دهند.

آنتي بيوتيكهاي خوراكي بايد حداقل 8-6 هفته و حداكثر 4 ماه يا بيشتر در بيماراني كه درمانهاي ديگر را نمي توانند تحمل كنند، استفاده شود. بعلاوه مي توان همزمان داروهاي موضعي مثل رتينوئيدهاي موضعي را نيز به كار برد. از طرفي ممكن است با قطع دارو، ضايعات عود كنند كه در اين مورد درمان بايد ادامه پيدا كند.

اگر ضايعات آكنه اي پس از درمان آنتي بيوتيك بدتر شد، مقاومت باكتري يا وجود آكنه با باكتريهاي گرم منفي مطرح است كه در اين صورت بايستي حتما با پزشك مشورت شود تا آنتي بيوتيك تجويزي تغيير كند و در بعضي موارد رتينوئيدهاي خوراكي (ايزوترتينوئين) تجويز شود.

در زناني كه مبتلا به افزايش ميزان هورمون مردانه (آندروژن)، موي زائد، ريزش مو به شكل مردانه، ترشح شديد چربي و يا شروع آكنه در نوجواني هستند و يا علائم پيش از قاعدگي شديد دارند و يا حتي آكنه در محل رويش مو ايجاد مي شود، بهتر است از درمانهاي هورموني استفاده شود. خصوصيت اين داروها اين است كه باعث كاهش و جلوگيري از توليد آندروژن شده و علائم مربوطه از قبيل ريزش مو، موي زائد و افزايش ترشح چربي را كاهش مي دهند.

اين تركيبات شامل سيپروترون استات، اسپيرونولاكتون و فلوتاميد هستند كه طبق توصيه پزشك بايستي مصرف شوند. و اما در بيماراني كه با وجود درمانهاي فوق، ضايعات عود كرده اند يا با درمانهاي طولاني مدت بهبودي نداشته اند، ايزوترتينوئين جزو برنامه درماني است. با وجود عوارض متعددي كه براي اين دارو مطرح است، در بعضي موارد بعنوان آخرين خط درمان بايد مصرف شود و در چنين مواردي ارزيابي آزمايشگاهي بصورت ماهانه الزامي است.

اين دارو در بيماراني كه دچار اختلالات رواني ناشي از آكنه، اسكارهاي قابل رويت و فوليكوليت با باكتري گرم منفي هستند، نيز به كار مي رود.

طول دوره درمان 6-4 ماه است و گاهي درمان طولاني تر با مقدار كمتر دارو لازم است. يادآوري اين نكته ضروري است كه در پايان ماه اول درمان، ممكن است ضايعات بدتر شوند ولي در پايان ماه دوم شاهد روند رو به بهبودي هستيم. از عوارض جانبي ايزوترتينوئين، مي توان اثر بر سطح چربي خون، عوارض گوارشي، عضلاني- اسكلتي، رواني و عوارض چشمي و جلدي را نام برد.

از عوارض بسيار شايع اين دارو خشكي لبها است كه به توصيه پزشك بايد از تركيبات نرم كننده لب استفاده كرد. يكي از عوارض بسيار مهم آن خاصيت سميت آن براي جنين است و بايستي با 2 تست منفي بارداري شروع شود و تست بارداري بصورت ماهيانه انجام شود. بعلاوه در هنگام مصرف اين دارو بايد از مصرف تتراسايكلين، ويتامين A و آسپرين با دوز بالا جلوگيري كرد. امروزه با كمك ليزر و فتوديناميك تراپي كه به معناي كاربرد نور در درمان آكنه است، موفقيتهايي در درمان آكنه متوسط تا شديد بدست آمده است.

از طرفي پيلينگ هاي شيميايي خصوصا ساليسيليك اسيد باعث بهبود ضايعات آكنه اي و بهبود بافت پوستي شده و حتي از پيدايش آكنه هاي جديد تا حد زيادي جلوگيري مي كند. كه كاربرد اين موارد به تجربه پزشك و نوع آكنه فرد بستگي دارد.

از موارد حائز اهميت استفاده از مواد آرايشي است. بيماران بايد توجه داشته باشند كه مواد آرايشي مورد استفاده آنها بايد غير كومدوژن(غير جوش زا) باشد و بعلاوه تحريك كننده نبوده، ضايعات را بپوشانند.استفاده از مواد آرايشي نامرغوب و با پايه چربي باعث بدتر شدن ضايعات و عدم تاثير درمانهاي پزشك مي گردد.بيماران بايد توجه داشته باشند كه ممكن است با يكبار درمان، نتيجه كامل و عالي بدست نيايد و گاهي 2 تا 3 بار درمان تكرار ميشود.

تیرگی دور چشم اغلب به عنوان یک مشکل زیبایی برای بسیاری از افراد به ویژه آسیاییها به شمار میرود و به دلیل اثرات نامطلوب بر چهره و ایجاد ظاهری خسته و پیر مورد قبول واقع نمیشود.Dark Circleبه مجموعهای از دفورمیتیهای مناطق مختلف آناتومیک اطلاق میگردد و درمانهای متعددی نیز برای آن مطرح است. علل متعددی در بروز تیرگی دور چشم مؤثر است از جمله:

– هیپرپیگمانتاسیون پوست زیر چشم ناشی از ملانوستیوز درم یا واکنش پس از التهاب
– برجسته شدن ناحیه زیر چشم ناشی از شلی پوست یا
Pseudo herniationچربی دور چشم که باعث بروز سایه و تشدید دفورمیتی میشود.
– شبکه عروقی زیر جلدی یا عضله
Orbicularis Oculiکه از وراء پوست نازک پلک تحتانی به شکل تغییر رنگ ارغوانی ناحیه زیر چشمی به نظر میرسد.

از جمله مدالیتههای درمانی متعددی که برای آن مطرح شده است میتوان به عوامل موضعی دپیگمانته، پیلینگ شیمیایی، لیزر تراپی و بلفاروپلاستی اشاره کرد. یکی از راه کارهای درمانی Fat graftمیباشد که شکل سنتی آن ممکن است با بروز نامنظمی دور چشم به دلیل مهاجرت چربی همراه باشد. در مطالعهای در سال 2013 در کشور کره، از روش Collagenase Digestionگرافت چربی جهت تزریق زیر جلدی استفاده شده است.

کلاژناز جهت جداسازی فیبریلهای ارتباطی بین لوبولهای چربی در ایجاد سوسپانسیون مایعی شکل استفاده میشود.با کاربرد این روش، چربی به فرم سوسپانسیون از طریق سرنگهایی با سر سوزن کوچکتر تزریق میشود.در این مطالعه 91 بیمار تحت درمان با این روش قرار گرفتند. چربی استخراج شده از ناحیه داخل ران توسط لیپوساکشن تحت تأثیر آنزیم Clostridum Bistolyticum Derived Collagenaseتیپ IIقرار گرفت و پس از طی کردن مراحل آزمایشگاهی، سوسپانسیون تهیه شده به وسیله سوزن 23-Gپس از بیحسی برشی جهت ورود کلانولا ایجاد شده و توسط کانولا 22-Gحجم کافی سوسپانسیون جهت پوشش دادن به عضله زیر آن تزریق میگردد.

ارزیابی توسط عکسهای قبل، بلافاصله پس از عمل و حداقل 3 ماه پس از عمل انجام شد. سپس عکسها توسط دو نفر پزشک متفاوت بر اساس معیار فیتزپاتریک Iتا VIرتبهبندی شد.اگر اسکور پس از عمل حداقل یک گرید فیتزپاتریک بهتر شده باشد. بهبود یافته، اگر حداقل 1 گرید بدتر شده باشد، جزء بدتر شدهها طبقهبندی میشود و اگر کمتر از یک گرید بدتر شده باشد، تغییر نیافته محسوب میشود.

از 82 بیماری که درمان را تکمیل کردند، 55 بیمار بهتر شده، 23 بیمار تغییر نیافته و 4 بیمار بدتر شده بودند. از 23 بیمار تغییر نیافته، 18 بیمار راضی بودند و درمان اضافهتری نمیخواستند ولی 3 بیمار تحت درمان با TCA Peelو 2 بیمار بلفاروپلاستی انجام دادند.

نتایج این مطالعه نشان داد که روش Collagenase Digested Fat Cellیک روش کمکی مفید جهت اصلاح حلقه تیره دور چشم میباشد که البته با بهبودی کامل همراه نیست. از آنجا که هیچ مطالعه تجربی بر روی ماندگاری این روش انجام نشده است، مطالعات آینده جهت ارزیابی هیستولوژیک این روش در محیط آزمایشگاه ضروری به نظر میرسد.

لكه هاي قهوه اي يا خرمايي رنگ كه در نواحي باز پوست بدن پديد مي آيد نتيجه سالها برخورد با آفتاب است. سلولهاي سازنده رنگدانه در اين نواحي فعالتر مي گردند. در عين حال كه اين لكه ها شبيه خال هستند خيلي بزرگ و نا منظم ترند و رنگشان تيره تر و نا برابر است. از نظر اندازه 5/0 تا 3 سانتي متر و گاهي بزرگتر هستند.
لكه ها عموما به نام لكه هاي سني يا خال هاي سني ناميده مي شود زيرا با بالا رفتن سن پديد مي آيند. پزشكان آن ها را لكه هاي Lentigines مي نامند. لكه هاي سني بيشتر در صورت، بازو، پشت دست و بخش فوقاني تنه ديده مي شود. در ابتداي ظهور اندازه آنها كمتر از mm5 است.

سطح ضايعات همسطح يا كمي فرو رفته است و ممكن است با چين و چروك پوست از يكديگر جدا شده باشند. ضايعات كهنه تر معمولا قهوه اي تيره يا قهوه اي سياه هستند.
اين ضايعات بتدريج بزرگتر و بيشتر مي شوند. اگر چه اين لكه ها در عوام به لكه هاي كبدي معروفند ولي هيچگونه تظاهري از يك بيماري داخلي نيستند.

* براي جلوگيري از پيدايش بيشتر لكه ها هر وقت بيرون از خانه يا جلو آفتاب مي رويد بايد پوستتان را با ضد آفتاب با SPF 15 يا بيشتر حفاظت كنيد. ممكن است فرآورده هاي بي رنگ كننده كه حاوي هيدروكينون هستند لكه هاي موجود را روشنتر كنند اما اين راه كمتر موفقيت آميز است. يكي از درمانهاي ساده اين لكه ها كرايوسرجري است. اين روش غالبا موثر است.

* ليزرها در درمان انواع اين لكه ها موثر است. ليزرهايي كه به طور اختصاصي بر رنگدانه ها اثر مي كند، مي تواند باعث بهبودي واضح با عوارض بسيار كم شود و از طرف بيمار هم به خوبي پذيرفته مي شود. ليزرهاي رايج در درمان اين لكه ها شامل ليزر Nd:YAG، ليزر Diod 532 nm, Krypton است.

* تري كلرواستيك اسيد TCA 33% در درمان لكه هاي سني اثر بخشي كمتر از كرايوتراپي دارد. ولي افراد با پوست تيره توصيه مي شود كه از TCA استفاده شود چون عوارض جانبي كمتري نسبت به آن دارد و خطر درد و هيپوپيگمانتاسيون ندارد

تغييرات رنگ پوست باعث ايجاد مشكلات روحي و اجتماعي در افراد شده و به خصوص در كساني كه به دليل نوع شغل خود تماس چهره به چهره و مستمر دارند ميتواند موجب افسردگي يا تاثير گذاري بر فعاليت فرد شود.از اين رو شناخت علل اين اختلالات رنگدانه اي و درمان صحيح آنها بسيار مهم است و گاه درمانهاي ناصحيح ميتواند مشكل بيمار را زيادتر كند.درمان بيمار بايستي با توجه به علت بيماري ،شدت بيماري،شغل و شرايط اجتماعي و محيطي بيمار انجام شود.

از طرف ديگر بايستي بيمار اطلاعات صحيحي از بيماري خود، روش درمان، طول مدت درمان و مراقبتهاي بعدي داشته باشد. تغييرات رنگ پوست به دو صورت است : يكي پر رنگي يا لك تيره صورت و دوم كم رنگي يا سفيد شدن صورت . در لك هاي تيره پوست افزايش در پيگمان ملانين يا افزايش سلولهاي رنگدانه ساز ديده ميشود .

عوامل مختلفي مي توانند روي ميزان و كيفيت رنگدانه ها و سلولهاي رنگدانه ساز تاثير گذاشته و باعث تغيير رنگ پوست و ايجاد لك هاي تيره صورت شوند كه عبارتند از :بيماريها و اختلالات ارثي و ژنتيكي، بيماريهاي سوخت و ساز سلولي ،بيماريهاي هورموني ،بيماريهاي التهابي،عفونت هاي موضعي پوست ، عوامل شيميا يي، دارو ها ،علل تغذيه اي شامل كمبود ويتامين ها و سوء تغذيه و بالا خره بدخيمي هاي پوستي.

رنگ طبيعي پوست به سه عامل ،هموگلبين ،كاروتنوئيد و پيگمان ملانين بستگي دارد ،كه عامل سوم عامل اصلي تعيين كننده رنگ پوست است و اختلافات نژادي و جغرافيايي در رنگ پوست مربوط به اين رنگدانه است . تغييرات رنگ پوست در افراد به دو صورت است :

1- رنگ پوست ذاتي كه عبارت است از ميزاني از پيگمانتاسيون ملانين كه به صورت ژنتيكي تعيين شده و در غياب هرگونه تماس با نورخورشيد يا تاثيرات ديگر وجود دارد.

2- رنگ پوست اكتسابي كه در نتيجه تماس با نور آفتاب ايجاد مي شود .افزايش رنگ پوست همچنين ممكن است به علت هورمونال باشد همانند حاملگي و يا در بعضي بيماريها مثل ملاسما و آديسون كه در اثر هر دو عامل يعني تداخل بين عوامل هورمونال و نور آفتاب بوجود مي آيد.

سلولهاي حاوي رنگدانه هاي پوست در نقاط مختلف بدن تراكم متفاوتي دارند ولي بيشتر در صورت و ژنيتال ديده شده و تعداد آنها در نقاط در معرض نور 2 برابر نقاط پوشيده است. عمل اصلي ملانين در انسان حفاظت از لايه هاي تحتاني پوست عليه نور خورشيد و جذب سلولهاي تخريب شده است .

از طرف ديگر پررنگي يا سياه بودن پوست ممكن است در مواردي مفيد نباشد. مثلا سياهپوستان 30 درصد بيشتراز سفيدپوستان از آفتاب گرما در يافت كرده و اين گرما با تعريق بيشتر خنثي مي شود در حالي كه در آب و هواي سرد ،پوست هاي روشن گرماي كمتري از طريق تابش از دست مي دهند. عيب ديگر پيگمانتاسيون يا پر رنگي پوست ممانعت از ساخت ويتامين D است.

به طوري كه در نواحي فقير نشين اطفال سياه پوست بيشتر از سفيد ها مستعد به ريكتز يا كمبود ويتامين D هستند،البته با توجه به اين واقعيت كه در سياه پوستان مقاومت بيشتري نسبت به مالاريا ،بيماريهاي پارازيتي وبيماريهاي عفوني علي رغم اشعه آفتاب شديد و سوء تغذيه وجود دارد ،به نظر مي رسد تيرگي پوست يك پديده ثانوي در ازدياد ذاتي ايمني طبيعي در آنها است .

فاكتورهاي ژنتيكي نقش اوليه و اصلي را در تعيين درجه رنگ طبيعي پوست و پاسخ به اشعه آفتاب بازي مي كنند.اختلافات نژادي بيشتر در شكل رنگدانه اي پوست است .

در موقع تماس با نور آفتاب دو نوع تيرگي پوست در انسان اتفاق مي افتد :
1- تيرگي فوري پوست كه بيشتر در افراد سبزه بوجودآمده و موقتي است و هما نگونه كه بسرعت ايجاد ميشود به زودي هم ناپديد مي شود.

2- افزايش تيرگي پوست متعاقب قرمزي پوست كه 48تا72 ساعت پس از در معرض نور آفتاب قرار گرفتن به وجودمي آيد بسته به واكنش پوست به نور آفتاب شش نوع پوست وجود دارد .

پوست نوع يك و دو مربوط به پوست نژاد اروپايي كه پوست بسيار روشن و چشم هاي آبي بوده كه اين افراد در مقابل آفتاب به هيچ وجه برنزه نمي شوند و پوست سوختگي سريع پيدا مي كنند .

پوست نوع سوم و چهارم افراد سبزه و آسيايي كه در مقابل آفتاب برنزه شده و سوختگي كم يا متوسط است و پوست نوع پنجم و ششم كه به طور عميق پيگمانته و معمولا در مقابل آفتاب مقاوم هستند .

شايعترين علل ايجاد لك صورت : ملاسما يا لك حاملگي يكي از شايعترين علل ايجاد لك صورت است و اغلب در خانم هاي مراجعه كننده براي درمان لك صورت ديده مي شود كه يك لك اكتسابي قهوه اي رنگ صورت است كه به صورت آهسته قرينه به وجود مي آيد ،چون اين لك ها بيشتر در زنان حامله ظاهر مي شود يا عود ميكند به لكهاي حاملگي شهرت دارد ،ولي مي تواند در خانم هاي مجرد و حتي به ندرت در مردان نيز ديده شود اين لك ها بيشتر در گونه ها،پيشاني و چانه ديده ميشود و درسبزه ها مشخص است .

تيرگي يا لك پوست معمولا پس از زايمان ناپديد ميشود اما ممكن است براي ماهها يا سالها باقي بماند اين نوع لك صورت ممكن است بدون علت مشخص يا به صورت فاميليال مخصوصاً در افرادي كه در تماس با نور آفتاب خفيف تيره مي شوند، ديده شود .

بعضي خانمها متوجه مي شوند كه درست قبل از قاعدگي لك ها واضحتر مي شود. ملاسما يا لك حاملگي به طور شايع در خانم هايي كه قرص ضد بارداري مصرف مي كنند ديده مي شود كه با تماس با نور آشكارتر مي شود. اين خانم ها هنگامي كه حامله شوند همين لك را پيدا مي كنند. زمان زيادي طول ميكشد تا پس از قطع قرص ضد حاملگي اين لك بر طرف شود و يا ممكن است كه هرگز به طور كامل برطرف نشود. كك مك يا فركل كه بيشتر در افراد با پوست روشن ،موهاي قرمز يا بلوند و چشمان آبي ديده ميشود و از سن 5 سالگي شروع مي شود ،بصورت لك هاي كوچك قهوهاي روشن در مناطق باز بدن مثل صورت، شانه و پشت افراد ديده مي شود .

در تابستان تعداد ،اندازه و عمق كك مك افزايش ميا بد و در زمستان كوچكتر ،روشن تر و كم تعداد تر مي شود . اين نوع پيگمانتاسيون ممكن است از نظر زيبايي آزار دهنده باشد ولي خطري ندارد . در افراد مبتلا به فركل شيوع خال هاي بدن افزايش مي يابد كك مك هايي كه در سنين پايين شروع شده و در زمستانها هم با قي مي ماند بايستي حتما توسط پزشك بررسي گردد.

لك هاي پيري : اين لك ها در اثر تماس حاد يا مزمن با نور آفتاب و افزايش سن بوجود مي آيد. معمولا لك هاي قهوه اي رنگ مسطح به اندازه يك سا نتي متريا بيشتر كه روي صورت و پشت دستها در سنين 30-40 سالگي شروع مي شود و با افزايش سن گسترده تر ،پررنگ تر و با تعداد زيادتر نمايان مي شوند.

هر چند در نمونه برداري تغييرات بد خيمي ندارند ولي مي توانند در سالهاي بعد تبديل به ضايعات بد خيم شوند لذا بايست درمان شوند .

لك هاي ناشي از سوءتغذيه و كمبود ويتامين : اين لك ها در اثر كمبود ويتامين B12اتفاق افتاده و در نژاد هاي باپوست تيره شايعتر است. اين لك ها ظاهر لكه لكه دارند در كمبود ويتامين 1A گسترده بوده و همراه با برجستگي هاي شبيه پوست مرغ ظاهر مي شود. همچنين در كمبود اسيد فوليك، كمبود اسيد اسكوربيك و در انواع كم خوني ها نيز لك هاي مشابه ديده مي شود .

لك دراثرمصرف بعضي داروها : مصرف بعضي داروها از قبيل كلرپرومازين ،دي پنيسيلامين،،هيدانتوئين ،داروهاي ضد مالاريا و دارو هاي ضد سرطان و ديگر داروها باعث ايجاد يك لك به اشكال گوناگون و همراه علائم ديگر مي شوند. مصرف طولاني مدت قرص ماينو سيكلين در درمان جوش و غرور جواني در نواحي جوشهاي ملتهب و قرمز پوست باعث تيرگي پوست مي شود .

لك هاي پس از التهاب پوست كه اين نوع لك پس از التهابهاي پوستي در اثر بيماريهايي مثل ليكن پلان،لوپوس اريتماتو يا بعد از سوختگي پوست در اثر آفتاب سوختگي يا سوختگي خفيف با عوامل ديگر، جوش غرور جواني دستكاري شده، سائيدن پوست براي برطرف كردن اسكار و فرو رفتگي پوست در همان محل ايجاد مي شود. در نژادهاي تيره و افراد سبزه شايعتر است و بيشتر در نواحي باز بدن مثل صورت رخ مي دهد.

موارد ديگر مانند آسيب پوست يا ضربه به پوست، كشيدن كيسه و ليف زبر در حمام بطور شديد و يا مالش پوست رانها روي يكديگر در افراد چاق مي تواند باعث ايجاد لك در همان محل شود. لك در اثر بيماريهايي مثل آسم، نارسايي كبدي و كليوي كه در زمان حملات آسماتيك تيرگي منتشر پوست براي سه تا چهار روز ممكن است وجود داشته باشد. همچنين در روماتيسم و نارسايي كليه و سيروز كبدي و بعضي بيماريهاي ديگر تيرگي گسترده پوست ديده ميشود.

علل متفرقه كه ملانيسم يا لك ارثي منتشر بدن و لك اطراف دهان يا لك پوست اطراف چشم و لكهاي كوچك قهوه اي كه در نقاط مختلف بدن ممكن است همراه يا بدون علايم ديگر باشند از علل ديگر لك تيره پوست هستند. استفاده از عطرها و ادوكلن ها كه حاوي 5- متوكسي پورالن و برگاموت هستند اگر پس از استعمال روي پوست در معرض نور آفتاب قرار گيرند باعث لكهاي تيره در پشت گوش، گردن و صورت ميشوند.لك هاي شغلي نيز در اثر تماس با تركيبات حاوي تار مانند آسفالت و روغن هاي معدني و تماس با نور آفتاب بوجود مي آيند. علل بسيار زياد ديگري براي ايجاد لك روي صورت بدن وجود دارند كه به دليل نادر بودن ذكرآنها در اين نوشته ضروري نيست ولي حتما بايستي توسط پزشك در موقع مراجعه مد نظر قرار گيرد.

درمان لك هاي قرمز : لك هاي تيره پوست همانطوريكه گفته شد ععل مختلفي دارند كه بايستي بعد از بررسي علمي،علت يابي،معاينه دقيق و گرفتن شرح حال بيمار و بعضي مواقع پس از انجام آزمايشات و حتي تكه برداري از پوست،درمان صورت پذيرد. گاه افراد غير پزشك و يا سالنهاي آرايش براي درمان لك هاي صورت يك يا چند نوع كرم ضد لك بدون توجه به علت لك صورت تجويز مي كنند و بعضي از اين داروها تحت عنوان داروهاي گياهي ممكن است حا وي تركيباتي باشند كه در دراز مدت براي پوست وضعيتي بوجود مي آورند كه حتي براي متخصصين پوست هم غير قابل درمان شوند.

روشهاي درماني متعددي براي درمان لك صورت وجود دارد كه پزشك پس از بررسي هاي اوليه جهت بيمار انجام مي دهد. استفاده از داروهاي موضعي مثل هيدروكسين،تره سنيونين،اسيدهاي الفا هيدروكسي،اسيد كوجيك،اسيد آزلاتيك و كراتركسي ها مثل اسيد سا سبك ،اسيد لاكتيك و اقدامات درماني مانند پليگيك هاي شيميايي مثل tca ، فنل ،محلول جستر و پا ارم بريزن ، كوتر كرايو و بكار گيري ليزر هاي اربيوم ياك، ليزرC20و ليزر روبي مواردي هستند كه پزشك با توجه به وضعيت بيمار،نوع لك و علت آن در درمان از آن استفاده مي كنند.

در از بين بردن تاتو، هدف نور ليزر، قطعات جوهر تاتو هستند كه توسط ماكروفاژ احاطه شده اند يا بصورت قطعه قطعه در فضاي خارج سلولي در درم قرار مي گيرند.

در درمان ضايعات پيگمانته خوش خيم، هدف اوليه ليزر ملانين در كروموفر است. اگرچه بر خلاف ليزر hair removal كه واحد بزرگ ملانين هدف است، در درمان ضايعات پيگمانته خوش خيم، هدف قطعات كوچك ملانين كه در ملانوسيتها، كراتينوسيتها و يا ماكروفاژهاي درمي هستند، مي باشد.

اهداف تاتو و ضايعات پيگمانته خوش خيم از نظر اندازه كوچك هستند و در نتيجه استفاده از استراحت حرارتي براي كمتر كردن آسيبهاي حرارتي در بافتهاي نرمال احاطه كننده لازم است و نيازمند تابش اشعه بسيار كوتاه براي ايجاد درمان مناسب است. بنابراين ليزر Q-switched كه تابش اشعه در حد Nanosecond است. درمان اصلي براي ضايعات پيگمانته خوش خيم و تاتو است.

بيشتر اين ليزرها از قبل set شده است و دوره هاي Pulse غيرقابل تغييري دارد كه نمي تواند توسط اپراتور تعويض شود. توسعه اخير ليزرها مثل Titanium: Sappire، ليزر با دوره هاي پالس كوتاه تر از Q-switched (در حد picoseconds) براي كاهش بيشتر عوارض بالقوه ناخواسته و بهبود خودبخودي را باعث مي شود.

اگرچه اين مطالعات جاري در مورد استفاده از دستگاههايي كه ممكن است بهتر از ليزر Q-switched در درمان ضايعات باشد، در حال انجام است.
در مبحث
Tattoremoval، در مورد درمان تاتوهاي افراد حرفه اي و غيرحرفه اي، تاتوهاي Cosmetic كه براي مشخص شدن حدود لبها، ابروها يا آرئول و تاتوهاي medical براي درمان رادياسيونبدخیمی هاي داخلي مي باشد.

مبحث درمان ضايعات پيگمانته خوش خيم، محدود به لنتيگوهاي ناشي از آفتاب، خال Ito, Ota و ماكولهاي (CALMS) café au lait مي باشد.
اين محدوديت در درمان ليزر ضايعات پيگمانته مثل ملاسما، خالهاي
lentigo meligna, nevocellular وجود دارد، چرا كه هنوز اثربخشي درمان ليزر در اين ضايعات مورد تائيد قرار نگرفته است.

بر خلاف اين واقعيت كه بعضي ضايعات مي توانند به طور موفقيت آميزي با ليزر بهبود پيدا كنند، موارد كمي گزارش شده است و تفاوتهاي فاحش در پاسخ به درمان اين اجازه را نمي دهد كه ليزرتراپي به عنوان درمان استاندارد براي هر ضايعه مورد استفاده قرار گيرد و بايستي اين عمل توسط پزشكان با تجربه در موردهاي انتخاب شده و با مراقبت كامل انجام شود.

ملاسما به لكه هاي قهوه اي بر روي صورت افراد بالغ گفته مي شود. معمولا دو طرف صورت درگير است. بيشترين مكانهاي درگير گونه ها، پل بيني، پيشاني و لب فوقاني است.
چه كسي مبتلا به ملاسما مي شود؟
ملاسما غالبا در خانمها ديده مي شود. فقط 10% افراد درگير مردها هستند. افراد با نژاد پوست تيره خصوصا
Hispanics، آسيايي ها، هندي ها و مردم خاورميانه و آفريقاي شمالي تمايل بيشتري به ملاسما نسبت به سايرين دارند.
علل ملاسما چيست؟
علت اصلي ملاسما ناشناخته است. مردم با سابقه فاميلي ملاسما غالبا بيشتر دچار ملاسما مي شوند. تغييرات هورموني ملاسما را تشديد مي كند. اين حالت معمولا طي حاملگي ديده مي شود و به نام “كلواسما” يا “نشان حاملگي” معروف است.
قرصهاي پيشگيري از بارداري مي تواند باعث ملاسما شود، اگر چه، درمانهاي هورموني جايگزين كه پس از يائسگي استفاده مي شود باعث اين تغيير پوستي نمي شوند.
اشعه خورشيد فرد را مستعد ملاسما مي كند. اشعه ماوراء بنفش خورشيد و حتي نور شديد لامپ
مي تواند سلولهاي توليد كننده رنگدانه يا ملانوسيت در پوست را تحريك كند. افراد با پوست تيره تر ملانوسيتهاي فعالتري نسبت به افراد با پوست روشن دارند ملانوسيتها مقادير زيادي رنگدانه توليد
مي كنند ولي اين فرآورده هاي رنگي فقط در اثر تحريك با نور خورشيد يا افزايش سطوح هورموني فعال مي شوند. بيشترين علت عود ملاسما در معرض قرارگيري در برابر نور است.
هر گونه تحريك پوست ممكن است باعث افزايش رنگدانه در پوست افراد تيره شود كه باعث بدتر شدن ملاسما مي شود. ملاسما با هيچ بيماري داخلي يا اختلال عملكرد بدن مرتبط نيست.

ملاسما چگونه تشخيص داده مي شود؟
به دليل اينكه ملاسما شايع است و ظاهر مشخصي بر روي صورت دارد، بيماران براحتي با معاينه پوست تشخيص داده مي شوند گاهي بيوپسي پوست براي افتراق ملاسما از ساير بيماريهاي پوستي لازم است.
ملاسما چگونه درمان مي شود؟
با وجوديكه تا كنون درمان قطعي براي ملاسما وجود ندارد ولي درمانهاي متعددي پيشنهاد شده است. ملاسما ممكن است پس از حاملگي بر طرف شود ويا براي سالها يا تا آخر عمر باقي بماند.
ضد آفتابها درمان اصلي ملاسما هستند. آنها بايد با طيف وسيع بوده و عليه اشعه
UVA و UVB خورشيد فرد را محافظت كنند. SPF ضد آفتاب بايد 30 و يا بالاتر باشد.

بعلاوه ضد آفتابهاي فيزيكي مثل لوسيون يا كرم اكسيد دو زنگ و تينانيوم دي اكسيد مي تواند براي اشعه ماوراء بنفش و نور مرئي استفاده شود.
ضد آفتابها بايد روزانه استفاده شود حتي اگر هوا آفتابي نباشد و درون يا بيرون از منزل باشيد. مقدار واضحي اشعه ماوراء بنفش حين پياده روي، رانندگي و نشستن كنار پنجره به فرد مي رسد.
هر گونه پاك كننده هاي صورت، كرم ها يا آرايش كه باعث تحريك پوست مي شود، بايد قطع شود، چرا كه باعث بدتر شدن ملاسما مي شود. در صورتيكه ملاسما در اثر مصرف قرصهاي پيشگيري از بارداري ايحاد شده باشد. ممكن است پس از قطع مصرف آنها، بهبود پيدا كند. ملاسما مي تواند با كرمهاي بي رنگ كننده در طي مصرف داروهاي پيشگيري از بارداري درمان شود.
انواع گوناگوني از كرمهاي بي رنگ كننده در درمان ملاسما در دسترس هستند. اين كرمها پوست را با تخريب ملانوسيتها “بي رنگ” نمي كند، بلكه باعث كاهش فعاليت رنگدانه سازي آنها مي شود.

كرمهاي بدون نسخه با غلظت كم هيدوركينون معمول ترين كرمهاي بي رنگ كننده هستند. اين نوع غالبا براي اشكال خفيف ملاسما با مصرف دوبار در روز استفاده مي شود.
پزشك ممكن است كرمهاي با هيدروكينون بالاتر تجويز كند. معمولا 3 ماه براي اثر درماني روي ملاسما زمان لازم است. كرمهاي شامل ترتينوئين، استروئيد و گليكوليك اسيد در تركيب با هيدروكينون وجود دارند كه باعث افزايش اثر بخشي بي رنگ كنندگي آن ميشود.
ساير داروهاي به كار رفته در درمان ملاسما، آزلائيك اسيد و كوجيك اسيد هستند. براي جلوگيري از بروز عوارض و ايجاد حداكثر نتيجه بايد تحت نظر مستقيم پزشك درمان را شروع كرد.
به ياد داشته باشيد، ضد آفتاب بايد روزانه مصرف شود. امروزه تركيبات بي رنگ كننده در تركيب با كرم ضد آفتاب عرضه مي شوند.
پيلينگ شيميايي، ميكرودرم ابريشن و ليزر مي تواند در درمان ملاسما كمك كننده باشد. انجام اين اعمال مي تواند با تحريك پوستي همراه باشد كه گاهي اوقات باعث بدتر شدن ملاسما مي شود. اين اعمال بطور كلي بايد توسط افراد متخصص و در تركيب با داروهاي بي رنگ كننده و بر اساس نوع پوست فرد استفاده شود.

محصولات روشنکننده پوست که به شکل ژل یا لوسیون به فروش میرسند، حاوی ترکیبهایی هستند که مکانیسم عملکردی طبیعی پوست را بر هم میزنند. با ضعیف و نازک شدن پوست، این سد دفاعی بدن قدرتش را از دست میدهد و در برابر نور خورشید، سرما و عفونتها آسیبپذیر میشود. در افرادی که از این محصولات استفاده میکنند، احتمال ابتلا به آکنه و لک افزایش مییابد. در ضمن بیشتر این محصولات جزو انواع کورتونها هستند و اگر سرخود مصرف شوند میتوانند باعث پرفشاری خون، نارسایی کلیه، دیابت، نامنظم شدن عادتهای ماهانه و مشکلات مفصلی و استخوانی شوند. اگر استفاده از این نوع محصولات را شروع کردهاید، بهتر است هر چه سریعتر با متخصص پوست تماس بگیرید و اگر هنوز شروع نکردهاید، دنبال تبلیغات دروغین نروید.